ระบบนิเวศทางธุรกิจกับความยั่งยืนขององค์กร

ธุรกิจอยู่รอดเพราะเกื้อกูลกันในระบบนิเวศทางธุรกิจ

ระบบนิเวศทางธุรกิจเป็นสิ่งที่เคลื่อนไหวไม่หยุดนิ่ง ต่างพึ่งพากันทั้งภายในองค์กรและภายนอกองค์กรเพื่อให้เกิดความสำเร็จอย่างยั่งยืน
การคิดแบบเดิมๆ มองว่าบริษัทเป็นคู่แข่งกัน แย่งชิงอำนาจและกำไร องค์กรในปัจจุบันทำงานในโลกที่ซับซ้อนมากขึ้น ทำให้ต้องเกิดความร่วมมือในรูปแบบนวัตกรรมและและระบบที่พึ่งพาอาศัยกันเพื่อความอยู่รอดของทุกฝ่าย

ธุรกิจที่ประสบความล้มเหลว มักคำนึงถึงแต่การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการให้บริการ เพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าให้ดีที่สุด แต่ละเลยการมองภาพรวมของธุรกิจ ขาดการปรับตัวให้เข้ากับความเปลี่ยนแปลงทางสังคม สภาวะเศรษฐกิจ เทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลง พฤติกรรมผู้บริโภค และการมองภาพกว้างหรือภาพรวมที่ผิดพลาด ไม่คำนึงถึงระบบนิเวศทางธุรกิจ ทำให้ตั้งเป้าหมายในการพัฒนาธุรกิจผิดพลาด ไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น” Professor James Moore, Harvard University

ระบบนิเวศทางธุรกิจ

โดยคำจำกัดความของระบบนิเวศทางธุรกิจ (Business Ecosystem) ว่าเป็นเรื่องของการเชื่อมโยงกันของห่วงโซ่ทางคุณค่า (Value Chain) แต่ละหน่วยในระบบธุรกิจนั้น ๆ ที่มีรูปแบบจำลองที่คล้ายคลึงระบบนิเวศทางธรรมชาติ องค์ประกอบของระบบนิเวศทางธุรกิจที่ดี ประกอบด้วย

  1. ความหลากหลายที่เกื้อหนุนกัน
  2. ความซับซ้อนที่ช่วยให้การขาดองค์ประกอบหนึ่ง ไม่ทำให้ส่วนที่เหลือมีปัญหา
  3. ความอุดมสมบูรณ์ทางทรัพยากรที่เกื้อหนุนระบบนิเวศนั้น ๆ
  4. การแข่งขันที่ช่วยพัฒนาวิวัฒนาการของธุรกิจ

ทั้งนี้ระบบธุรกิจที่อยู่รอดไม่ใช่บริษัทหรือองค์กรขนาดใหญ่ แต่เป็นบริษัทหรืองค์กรที่มีความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมทางธุรกิจ สังคม ได้ทันต่อเวลาและความเปลี่ยนแปลงต่างๆ บริษัทหรือองค์กรที่ล้มเหลวส่วนมากมักพยายามเพียงเพิ่มประสิทธิภาพให้สินค้าและบริการให้สามารถตอบสนองลูกค้าได้ดียิ่งขึ้น แต่นั้นอาจจะไม่เพียงพอ
แนวคิดของระบบนิเวศทางธุรกิจ (Business Ecosystem) เป็นการนำเสนอรูปแบบ การดำเนินธุรกิจที่มีสินค้าและบริการที่ครบถ้วน ครบวงจร ผู้ผลิตจะต้องมองภาพรวมทั้งระบบการผลิต การให้บริการ ต้องวิเคราะห์และมองครอบคลุมทั้งอุตสาหกรรม โดยจะมี 3 ส่วนหลักในระบบนิเวศทางธุรกิจ คือ

core business: ธุรกิจหลักขององค์กร ที่เป็นเรื่องของการผลิต การสร้างรายได้ขององค์กร คือส่วนที่เป็นวงในสุดขององค์กร ที่สามารถควบคุมและดูแลได้

extended enterprise: เครือข่ายคู่ค้า ซัพพลายเออร์ หุ้นส่วน พันธมิตร คือส่วนที่อยู่วงนอกถัดออกไปจากองค์กร

business ecosystem: ระบบนิเวศทางธุรกิจ เป็นภาพรวมของกลุ่มธุรกิจ, อุตสาหกรรม ประกอบไปด้วย ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างๆ สหภาพแรงงาน ผู้ลงทุน องค์กรภาครัฐ นโยบาย กฎเกณฑ์ต่างๆ อาจรวมถึงพฤติกรรมของผู้บริโภค การวิเคราะห์คู่แข่ง โอกาสทางธุรกิจ

ดังนั้นองค์กรสมัยใหม่จึงไม่ใช่แค่การตรวจสอบความมีประสิทธิภาพในองค์กร หรือในซัพพลายเชนขององค์กรเท่านั้นแต่ต้องมองไปถึงภาพรวมทั้งระบบนิเวศ ที่อยู่ร่วมกันและมีความสัมพันธ์และเกื้อกูลกัน

ตัวอย่างหนึ่งที่สะท้อนให้เห็นว่าความล่มสลายของระบบสามารถเกิดขึ้นได้จากจุดเล็กแต่ขยายความล้มเหลวออกไปได้ทั้งระบบ คือ เมื่อปี 2549 นิตยสาร Boston Globe ได้กล่าวถึงของนักบัญชีในโรดไอแลนด์ซึ่งยักยอกเงิน 9 ล้านดอลลาร์ในช่วงหกปี ก่อนที่เธอจะถูกตรวจสอบและดำเนินคดี เธอได้ใช้จ่ายเงินที่ได้ไปอย่างหรูหรา จนเธอได้กลายเป็นลูกค้าคนสำคัญในธุรกิจนั้นๆ ไม่ว่าจะเป็น ครูฝึกม้าที่ ทุ่มเทตัวเองเต็มเวลาให้กับนักบัญชีที่จ่ายเงินอย่างงามเป็นค่าตอบแทน ชาวสวนที่หยุดรับลูกค้ารายอื่นเป็นเวลาสามเดือนเพื่อออกแบบดอกไม้สำหรับงานแต่งงานที่หรูหรา เจ้าของธุรกิจต่างๆ ละทิ้งลูกค้าประจำเพื่อมาให้เวลากับลูกค้ารายใหญ่ที่จ่ายงามกว่าหลายเท่า

แต่เหตุการณ์ดังกล่าวก็ถึงจุดจบเมื่อนักบัญชีถูกจับและติดคุก ปัญหานี้ได้สร้างความเจ็บปวดให้กับเจ้าของธุรกิจที่เข้าร่วมกับเธอด้วย เพราะเธอได้ทำลายระบบนิเวศเดิมของธุรกิจที่ดูยั่งยืนให้พังลงเพราะผลประโยชน์เพียงชั่วคราวที่ดูงามกว่า ครูฝึกม้าถูกบังคับให้ปิดกิจการเนื่องจากขาดลูกค้า ชาวสวนถูกฟ้องในข้อหายักยอกเงินที่จ่ายให้เขา บริษัทที่นักบัญชียักยอกถูกบังคับให้เลิกจ้างพนักงานและปิดกิจการอันเนื่องมาจากการสูญเสียเงินทุนในการดำเนินงาน ผลกระทบนั้นร้ายแรงสำหรับหลาย ๆ คนและบริษัทของพวกเขาก็ต้องเลิกกิจการ

โชคดีที่องค์กรส่วนใหญ่ไม่พบสถานการณ์ที่รุนแรงนัก อย่างไรก็ตาม ทุกบริษัทเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศที่ซับซ้อนซึ่งมีความสามารถในการเติบโตหรือตายได้ การทำความเข้าใจระบบนิเวศที่กิจการพึ่งพิง——จะช่วยให้คุณและองค์กรของคุณเติบโตได้

ใครเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศทางธุรกิจของคุณ?และ
คุณจะมีส่วนสร้างความยั่งยืนได้อย่างไรในความสำเร็จที่คุณต้องการ ?

Tawatchai Buawat

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s